Steam Deck: Jak stworzyć i zarządzać konfiguracjami multi-boot z SteamOS, Windows i innymi systemami operacyjnymi?

Steam Deck to kawał sprzętu, prawda? Ale co, jeśli powiem ci, że możesz z niego wycisnąć jeszcze więcej, instalując obok SteamOS nie tylko Windowsa, ale i inne systemy operacyjne? Cały myk polega na odpowiednim partycjonowaniu dysku i zastosowaniu sprytnego menedżera rozruchu, który pozwoli ci wybierać system przy starcie konsoli. To tak, jakbyś miał kilka konsol w jednym, a przełączanie między nimi było tak proste, jak wybranie opcji z menu. Przygotuj się, bo za chwilę zmienisz swojego Decka w prawdziwego szwajcarskiego scyzoryka.

Dlaczego multi-boot na Steam Decku?

Pewnie zastanawiasz się, po co w ogóle bawić się w takie rzeczy, skoro SteamOS działa świetnie, a Proton radzi sobie z większością gier? No właśnie, „większością”. Niektóre gry po prostu nie lubią Linuxa, a co dopiero Protona – często przez antycheaty, które uznają to za jakieś podejrzane zagrywki (i powiem ci w sekrecie, twórcy nie zawsze spieszą się, żeby to naprawić). Poza tym, Windows to dostęp do całej biblioteki gier z innych launcherów bez kombinowania z Wine, a także możliwość używania specjalistycznego oprogramowania, które na Linuxie po prostu nie istnieje. A inne dystrybucje Linuksa? To już w ogóle jazda bez trzymanki dla tych, którzy lubią grzebać w systemie albo chcą mieć ultra-lekkie środowisko do pracy czy emulacji. Masz więc pełną elastyczność – SteamOS do gier Valve i Protona, Windows do reszty, a jakaś lekka dystrybucja Linuksa do wszystkiego innego.

Przygotowania – zanim zaczniesz grzebać w bebechach

Zanim zaczniemy bawić się w chirurga dyskowego, musisz się przygotować. Bez tego ani rusz, a uwierz mi, szkoda byłoby stracić dane.

• Kopia zapasowa! To chyba najważniejsze. Zgraj wszystkie ważne pliki, zapisy gier, zdjęcia, cokolwiek, co ma dla ciebie wartość. Czasem coś idzie nie tak, a lepiej dmuchać na zimne.
• Hub USB-C z obsługą zasilania (Power Delivery): Absolutnie kluczowy! Będziesz potrzebował podłączyć klawiaturę, myszkę, pendrive z instalatorem, a jednocześnie ładować Decka. Bez Power Delivery szybko zabraknie ci prądu.
• Dwa pendrive’y USB: Jeden na obraz instalacyjny Windowsa (min. 8GB), drugi na obraz systemu Linux (np. GParted Live USB, o którym za chwilę, lub inna dystrybucja Linuxa).
• Klawiatura i myszka: Obowiązkowo. Poruszanie się po instalatorach czy GParted bez nich to mordęga.

Partycjonowanie dysku – tam, gdzie zaczyna się zabawa

To jest serce całego przedsięwzięcia. Musisz zrobić miejsce na nowy system.

Zmniejszanie partycji SteamOS

• Uruchom Steam Decka, wciśnij i przytrzymaj Vol- i Power, aby wejść do Boot Managera. Wybierz opcję „Boot from File”, a następnie znajdź plik `.efi` odpowiedzialny za rozruch GParted Live USB. (Możesz też użyć wbudowanego w SteamOS menedżera partycji KDE Partition Manager, ale GParted jest bardziej „uniwersalny”.)
• Po załadowaniu GParted znajdź główną partycję SteamOS (najczęściej to ta największa, często sda8 lub podobna).
• Zmniejsz partycję SteamOS, zostawiając wystarczająco miejsca na Windowsa (minimum 60-80 GB, ale im więcej, tym lepiej, zwłaszcza na gry) i ewentualnie na kolejny system Linux (20-30 GB wystarczy). Pamiętaj, że możesz ją zmniejszyć tylko do pewnego stopnia, nigdy poniżej zajętego miejsca.
• Po zmniejszeniu partycji utworzy się nieprzydzielone miejsce. Z tego miejsca utworzysz nową partycję dla Windowsa (format NTFS) i ewentualnie kolejną dla Linuxa (format Ext4).
• Zastosuj zmiany! To ważne, bo inaczej nic się nie zapisze.

Instalacja Windowsa – poznaj Mój Deck, Windows edition!

Po partycjonowaniu nadszedł czas na instalację Windowsa.

• Podłącz pendrive z instalatorem Windowsa.
• Znowu uruchom Decka do Boot Managera (Vol- i Power), a tym razem wybierz opcję bootowania z twojego pendrive’a z Windowsem.
• Postępuj zgodnie z instrukcjami instalatora. Kiedy dojdzie do wyboru miejsca instalacji, wybierz partycję NTFS, którą wcześniej utworzyłeś! To kluczowe, żebyś nie nadpisał SteamOS.
• Po instalacji Windows prawdopodobnie nadpisze bootloader i Deck będzie uruchamiał się prosto do Windowsa. Spokojnie, to normalne, zaraz to naprawimy.

Sterowniki dla Windowsa

Po zainstalowaniu Windowsa, sporo rzeczy nie będzie działać od ręki – Wi-Fi, dźwięk, kontrolery. Musisz pobrać oficjalne sterowniki dla Steam Decka ze strony wsparcia Valve. Zrób to na innym komputerze i przenieś je na pendrive’a, bo na Decku bez Wi-Fi będzie ciężko.

Instalacja innych systemów operacyjnych (opcjonalnie)

Jeśli chcesz mieć więcej niż dwa systemy, proces jest podobny.

• Przygotuj kolejny pendrive z wybraną dystrybucją Linuksa (np. Ubuntu, Pop!_OS).
• Bootuj z tego pendrive’a tak samo, jak z GParted czy instalatora Windowsa.
• Kiedy instalator zapyta o miejsce instalacji, wybierz partycję, którą przeznaczyłeś na ten system (format Ext4). Pamiętaj, żeby nie ruszać partycji SteamOS ani Windowsa!
• Najczęściej instalator Linuxa automatycznie zainstaluje GRUB, czyli popularny bootloader, który powinien wykryć zarówno SteamOS, jak i Windowsa.

Menedżer rozruchu rEFInd – twój pilot do systemów

Teraz ten magiczny kawałek oprogramowania, który wszystko spaja. rEFInd to lekki i potężny menedżer rozruchu, który pozwoli ci łatwo wybierać, który system chcesz uruchomić. Bez niego musiałbyś za każdym razem wchodzić do Boot Managera.

• Zaloguj się do SteamOS (jeśli Windows nadpisał bootloader, musisz wejść w Boot Manager i ręcznie wybrać SteamOS Boot Manager).
• Przejdź do trybu pulpitu (Desktop Mode).
• Otwórz konsolę (terminal) i pobierz oraz uruchom skrypt instalacyjny rEFInd. (Wyszukaj „rEFInd Steam Deck” w Google, znajdziesz gotowe skrypty na GitHubie, które to za ciebie zrobią).
• Po instalacji rEFInd powinieneś zobaczyć piękne menu wyboru systemów przy każdym uruchomieniu Decka. Jeśli czegoś nie wykrył, możesz ręcznie skonfigurować plik `refind.conf`.

I tyle! Masz teraz prawdziwego kombajnu. Pamiętaj, że zawsze możesz wrócić do trybu Game Mode w SteamOS i grać, jakby nigdy nic. Baw się dobrze! A czy kiedykolwiek zastanawiałeś się, jak bardzo można by rozbudować takiego Decka, dodając zewnętrzne GPU…?

Najczęstsze pytania

Czy to wpłynie na wydajność gier?

Nie, instalacja wielu systemów na oddzielnych partycjach nie wpływa negatywnie na wydajność gier w żadnym z tych systemów. Każdy system działa niezależnie, jakby był jedyny na dysku.

Czy mogę używać karty SD do rozszerzenia miejsca na gry?

Tak, zdecydowanie! Kartę SD możesz wykorzystać jako dodatkowe miejsce na gry zarówno w SteamOS, jak i w Windowsie, co jest świetnym rozwiązaniem, jeśli masz ograniczoną przestrzeń na wewnętrznym dysku.