Steam Deck: Optymalizacja gier z Proton Experimental i Wine GE

Steam Deck to prawdziwy game changer, ale, no wiesz, nie każda gra działa na nim idealnie prosto z pudełka. Czasem zdarza się, że jakaś perełka, którą koniecznie chcesz ograć w drodze, sprawia problemy – albo nie chce się uruchomić, albo ma spadki płynności, albo jakieś dziwne artefakty. Na szczęście, istnieją potężne narzędzia takie jak Proton Experimental i Wine GE (GloriousEggroll), które są twoimi najlepszymi kumplami w optymalizacji problematycznych tytułów i znacznym zwiększaniu kompatybilności. Dzięki nim odpalisz nawet te gry, które na pierwszy rzut oka wydają się nie do ruszenia na Linuxie, a co za tym idzie, na twoim Decku.

Dlaczego niektóre gry nie chcą współpracować?

No właśnie, czemu tak się dzieje? Przecież Steam Deck to potężny sprzęt, prawda? A no tak, ale system operacyjny to Linux, a większość gier pisana jest pod Windowsa. I tutaj wkracza Proton – warstwa kompatybilności stworzona przez Valve, która tłumaczy polecenia Windowsa na język Linuxa, tak żeby gry mogły działać. Standardowy Proton robi świetną robotę, ale niektóre tytuły mają swoje kaprysy. Czasem to kwestia dziwnego DRM-u, czasem specyficznych zależności systemowych, a bywa, że to po prostu systemy anty-cheat, które bardzo nie lubią, jak ktoś im grzebie w kodzie spoza Windowsa. (Oj, ile ja się nagimnastykowałem, żeby pewne sieciowe strzelanki zadziałały – to jest temat na osobną opowieść!)

Proton Experimental: Ostatnia deska ratunku od Valve

Proton Experimental to taki „poligon doświadczalny” Valve. To wersja Protona, która dostaje najnowsze poprawki, eksperymentalne rozwiązania i łatki pod konkretne, często nowo wydane gry. Jeśli standardowy Proton sobie nie radzi, a gra ma np. kłopoty z uruchomieniem, warto zacząć od Experimantal.

Jak go włączyć? Prościzna:

• Przejdź do swojej biblioteki gier na Steam Decku.
• Wybierz problematyczną grę.
• Naciśnij przycisk „Opcje” (ikonka koła zębatego).
• Wybierz „Właściwości”.
• W zakładce „Kompatybilność” zaznacz opcję „Wymuś użycie określonego narzędzia kompatybilności Steam Play”.
• Z listy rozwijanej wybierz „Proton Experimental”.

I tyle! Spróbuj odpalić grę. Często to wystarcza. Ale jak to w ogóle działa, że zmiana wersji Protona coś zmienia? Valve na bieżąco analizuje gry, które nie działają i implementuje specjalne *łatki*, które omijają problematyczne fragmenty kodu albo dostosowują środowisko tak, by gra myślała, że działa na Windowsie. Proste, a jakie skuteczne!

Wine GE (GloriousEggroll): Gdy potrzeba czegoś więcej

A wiesz co jest jeszcze fajne? Jeśli Proton Experimental zawodzi, to czas sięgnąć po broń cięższego kalibru – Wine GE, czyli GloriousEggroll Proton. To jest wersja Protona rozwijana przez społeczność, głównie przez jednego, niezwykle utalentowanego dewelopera (zresztą od jego pseudonimu wzięła się nazwa). GE Proton często zawiera poprawki, które jeszcze nie trafiły do oficjalnego Protona, albo takie, które Valve z różnych powodów nie może włączyć (np. związane z licencjonowaniem kodeków wideo, których pełne wsparcie jest kluczowe, jeśli masz problem z odtwarzaniem przerywników filmowych w grach – często spotykany kłopot!).

Instalacja Wine GE wymaga już jednego dodatkowego kroku:

• Przejdź do trybu pulpitu na Steam Decku.
• Otwórz Discover Software Center (sklep z aplikacjami).
• Wyszukaj i zainstaluj aplikację ProtonUp-Qt. To takie narzędzie, które w super prosty sposób pozwala instalować różne wersje Protona, w tym GE.
• Uruchom ProtonUp-Qt.
• Wybierz „Add version” i z listy znajdź najnowszą dostępną wersję „GE-Proton” (zwykle oznaczona np. „GE-Proton8-x”, gdzie x to numer rewizji).
• Po zainstalowaniu wróć do trybu gry.
• Postępuj jak przy włączaniu Proton Experimental, ale tym razem z listy wybierz nowo zainstalowaną wersję GE Proton.

Koniec tematu. GE Proton jest często niezastąpiony przy starszych tytułach, które potrzebują specyficznych bibliotek, albo przy niektórych grach z anty-cheatami, które GE Proton potrafi obejść dzięki specjalnym sztuczkom.

Kilka porad na koniec

• Sprawdzaj ProtonDB: Zawsze, zanim zaczniesz grzebać, wejdź na stronę ProtonDB. To społecznościowa baza danych, gdzie gracze zgłaszają, jak działają gry na Steam Decku/Linuxie i podają, której wersji Protona używają i jakie sztuczki zastosowali. To skarbnica wiedzy!
• Nie bój się eksperymentować: Jeśli jedna wersja nie działa, spróbuj innej. Czasem starsza wersja Protona działa lepiej niż nowsza dla konkretnego tytułu.
• Parametry uruchamiania: Czasem, oprócz zmiany Protona, trzeba dodać w opcjach gry (w Steamie, zakładka Ogólne, pole „Opcje uruchamiania”) specjalne komendy, które rozwiązują specyficzne problemy. Znowu – ProtonDB jest twoim przyjacielem.

No właśnie. Dzięki Proton Experimental i Wine GE masz w rękach potężne narzędzia, które otwierają ci drzwi do niemal nieograniczonej biblioteki gier na Steam Decku. Czy nie jest to fascynujące, jak społeczność i Valve wspólnie walczą o każdą grę?

Najczęstsze pytania

Czy używanie Wine GE jest bezpieczne?

Tak, Wine GE jest bezpieczne. To modyfikacja Protona tworzona przez zaufaną społeczność, która ma na celu poprawę kompatybilności i wydajności gier na Steam Decku i Linuxie.

Czy zmiana wersji Protona może uszkodzić moją grę lub system?

Nie, zmiana wersji Protona jest bezpiecznym procesem i nie może uszkodzić ani gry, ani systemu. W najgorszym wypadku gra po prostu się nie uruchomi lub będzie działać niestabilnie, ale zawsze możesz wrócić do innej wersji.

Czy ProtonUp-Qt jest dostępny w trybie gry?

Nie, ProtonUp-Qt jest aplikacją przeznaczoną do działania w trybie pulpitu Steam Decka, ponieważ służy do zarządzania systemowymi narzędziami kompatybilności.